Studiedag Broodnodig: gezondheidsbeleid op school

Op 16 februari 2017 organiseerden de VLOR en het Departement Onderwijs en Vorming samen de studiedag ‘Broodnodig’. Tijdens deze studiedag kwamen verschillende organisaties aan het woord die scholen bijstaan in het uitwerken van een degelijk gezondheidsbeleid.

De studiedag werd geopend door minister van onderwijs Hilde Crevits. In december 2016 lanceerde Hilde Crevits een voorlopige versie van  een actieplan, onder de naam ‘GeZONtijd’. Het plan wil voeding, beweging en sport, EHBO en sportinfrastructuur in één geheel vatten. Het vormt de basis om het gezondheidsbeleid van scholen verder te ondersteunen en wordt de komende maanden nog verfijnd.

Buiten instrumenten op beleidsniveau zijn er heel wat organisaties die scholen helpen bij het werken aan hun gezondheidsbeleid. We stonden stil bij die instrumenten en focussen op een aantal belangrijke randvoorwaarden. Organisaties zoals Het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie (VIGeZ) en de Stichting Vlaamse Schoolsport (SVS) ontwikkelden methodieken en tools. Zij lichtten hun tools in de voormiddag voor ons toe.

In een school is een gezondheidsbeleid natuurlijk geen op zichzelf staand geheel. Het wordt geïntegreerd in het schoolbeleid. Er zijn tal van dwarsverbanden met diversiteit en educaties als wereldburgerschap, duurzame ontwikkeling en verkeerseducatie. In de Vlaamse Onderwijs raad legt de commissie Onderwijs en Samenleving de klemtoon op die dwarsverbanden. De voorzitter van die commissie legde ons uit hoe dat in zijn werk gaat.

Op het einde van de voormiddag waren de scholieren zelf aan het woord: hoe ervaren zij het gezondheidsbeleid op hun school en wat kunnen ze voor het gezondheidsbeleid betekenen. Zij legden erg de nadruk op: betrek je leerlingen bij het gezondheidsbeleid! Ze vragen heel duidelijk om niet zomaar de ene maatregel na de andere in te voeren (bijv afschaffen van frisdranken in de automaten), maar om samen na te denken hoe er werk gemaakt kan worden van degelijke acties rond gezondheid, die door de leerlingen gedragen worden.

In de namiddag legden we de link met wat er op het werkveld gebeurt en gingen we tijdens interactieve workshops in op de eerder vermelde dwarsverbanden. Mooie succesverhalen, maar ook realistische verhalen over vallen en opstaan in het werken aan een gezonde school.

Veerle volgde voor ons deze studiedag. In de namiddag volgde ze de workshops rond eetproblemen, rond duurzaamheid en rond het betrekken van ouders.
Wat onthoudt ze vooral:
– scholen worden gebombardeerd met thema’s waarrond ze moeten werken: eetproblemen, depressies, suïcide, pesten, racisme, discriminatie, alcohol- en druggebruik,… Het lijkt een immense berg te worden waar je niet meer over kan zien. Toch is dit alles te herleiden tot steeds weer dezelfde mantra: werk aan welbevinden op school. Leerlingen die zich goed voelen, zullen minder snel een eetprobleem ontwikkelen, of depressief worden, of anderen pesten en uitsluiten.
Uit onderzoek blijkt dat wanneer je specifieke lessen geeft over “problematische thema’s” (eetproblemen, depressie, suïcide, alcohol- en druggebruik), je leerlingen net op ideeën brengt en deze problemen lijkt te normaliseren. Het werkt beter als je via een omweg werkt: werk aan gezondheidsbevordering i.p.v. probleembestrijding. Werk op de beschermende factoren, nl zelfwaarde, coping (kunnen omgaan met moeilijke emoties), mediaweerbaarheid en sociale contacten. Hiermee werk je aan alle “problematische thema’s” tegelijk! Hieraan werk je niet in aparte lesjes, maar doorheen de hele dag: hoe geef je feedback, hoe reageer je op je leerlingen, hoe ga je zelf om met moeilijke emoties, hoe ga je zelf om met conflicten tussen collega’s, geef je je leerlingen vooral complimenten of benoem je enkel wat fout is, moedig je leerlingen aan of maak je hen net bang, hoe gezond eet en leef jij, hoezeer laat jij je sturen door het schoonheidsideaal, …? Je kan hier ook werken rond het thema ‘groei’: wat hoort bij groeien, welke belevingen zijn normaal, in hoeverre is het normaal dat je lichaam in de groei afwijkt van het ‘normale’ lichaam (denk maar aan de lange armen en benen van pubers of aan het extra vetlaagje net voor de puberteit).
Naast het creëren van een warm en versterkend school- en klasklimaat moet je als school nog wel het één en ander achter de hand hebben voor wanneer er zich toch problemen voordoen. Heb je een visie en een draaiboek voor gevallen van pesten, racisme, seksueel grensoverschrijdend gedrag? Heb je oog voor mogelijke eetproblemen, depressieve signalen, tekenen van alcohol- of drugmisbruik? Weet je op wie je kan terugvallen in deze situaties?

– Wanneer we werken rond gezonde voeding dan kunnen we dit combineren met EDO (Educatie rond Duurzame Ontwikkeling). Want wat blijkt… niet alle gezonde voeding is ook duurzaam! Een kiwi kan wel heel gezond zijn, maar vliegt de halve wereldbol over om tot bij ons te geraken. Het energieverbruik en de vervuiling die daarmee gepaard gaan, zijn behoorlijk schadelijk voor het milieu. Je kan dan ook beter kiezen voor appels en peren die lokaal gekweekt worden.
De begeleiders van Djapo daagden ons uit om na te denken over de drie P’s: People, Planet en Profit. Kunnen we voeding vinden die goed is voor de mensen (gezond, maar ook: voeding die mensen werkgelegenheid geeft), niet schadelijk is voor de planeet en waarmee we bijdragen aan de economie (Profit) of die financieel haalbaar zijn. Een boeiende denkoefening om ook eens met de klas te doen!

– De drie koepels van ouderverenigingen (GO!Ouders, KOOGO en VCOC) stelden ons hun ‘participatiehuis‘ voor. Dit is een matrix waarin je al je acties kan onderbrengen waarbij ouders op de één of andere manier betrokken zijn. Zo krijg je zicht op hoe goed je ouders reeds betrekt op school en waar je nog kan bijsturen. Mogen ouders vooral meeleven en mee-weten of mogen ze ook mee denken en mee bepalen? Worden ouders vooral bij het klasgebeuren en de ontwikkeling van hun eigen kind betrokken of mogen ze ook participeren op schoolniveau?
Een heel handige tool voor scholen die werk willen maken van degelijke ouderparticipatie. De drie koepels van ouderverenigingen ondersteunen scholen die hiermee aan de slag willen gaan.

Heb je nog vragen rond bovenstaande onderwerpen? Wil je op school het gezondheidsbeleid verder uitwerken, maar kan je daar nog ondersteuning in gebruiken? Neem dan contact op met Veerle.

Dit artikel verscheen in Eigen-Wijs 52 (22 februari 2017).

Reacties zijn gesloten.