TOPspel

Een leuke én haalbare methodiek om te werken rond een aangenamer klasklimaat waarin de klasregels en afspraken beter gevolgd worden.

Reeds in de jaren ’60 van de vorige eeuw werd door een leerkracht van het vierde leerjaar ergens in de VS een spel uitgewerkt waarmee ze minder tijd wilde verliezen aan het corrigeren van storend gedrag en haar lessen efficiënter wilde laten verlopen. Dit werd het Good Behavior Game dat ondertussen intensief onderzocht werd en in verschillende landen geïmplementeerd werd.

Vzw De Sleutel en de Thomas More Hogeschool in Antwerpen hebben dit spel vertaald naar de Vlaamse context en kwamen zo tot het TOPspel.
Bedoeling van het TOPspel is kinderen te leren om hun eigen gedrag te sturen, hetgeen resulteert in een aangenamer klasklimaat. Deze gedragswijziging is het gevolg van een verbetering van de relaties tussen de leerlingen en een verbeterd gedragsmanagement die beide veroorzaakt worden door het TOPspel.
Concreet komt het erop neer dat je tijdens verschillende momenten van de dag het TOPspel integreert in je les.
Bijvoorbeeld tijdens een les spelling kan je na de instructie het individueel oefenmoment combineren met TOPspel. Je kan dit ook doen bij groepswerk en instructiemomenten.
Voor het spel is de klas verdeeld in enkele groepjes. Elk groepje krijgt een aantal sterren die ze op hun tafel mogen leggen. Voor het spel begint, spreekt de klas af welke drie klasafspraken belangrijk zijn tijdens dit moment. Bijvoorbeeld: 1. we zitten mooi recht, 2. we zijn stil, 3. we concentreren ons elk op ons eigen werk en laten de anderen ook werken (in het geval van een individueel oefenmoment).
Daarnaast wordt er afgesproken welke beloning er volgt wanneer de kinderen slagen in het spel. Voorbeelden van beloningen: ietsje langer op de speelplaats mogen blijven, na de opdracht een spelletje mogen spelen, voor een keertje met groen mogen schijven i.p.v. blauw, eens even allemaal achterstevoren op je stoel mogen zitten, effe tijd om te tekenen,… Hierin kan je samen met de leerlingen heel creatief zijn.
De leerkracht stelt de timer in en geeft het startschot. Zolang de timer loopt, letten de leerlingen extra op de drie gekozen afspraken. De leerkracht loopt tussen de groepjes door en geeft zoveel mogelijk complimentjes. Dus i.p.v.: ‘onze Tuur zit weer niet mooi recht’ kan je zeggen ‘amai, Stef zit heel mooi recht, flink zo’ (en plots gaat iedereen weer wat rechter zitten). De leerkracht kan kinderen individueel complimentjes geven of kan groepjes bevestigen in hoe ze aan het werk zijn.
Wanneer een kind een bepaalde afspraak niet naleeft, neemt de leerkracht één van de sterren van die groep weg, zonder daar verder iets bij te zeggen. Ander ongepast gedrag dat niet te maken heeft met één van de gekozen afspraken, wordt zoveel mogelijk genegeerd.
Na afloop van de ingestelde tijd, wordt er gekeken welke groepjes nog minstens 1 ster over hebben. Die groepjes hebben de beloning verdiend.
Medewerkers van de Thomas More Hogeschool en de KULeuven hebben ondertussen uitgebreid de effecten van het TOPspel na 1 schooljaar onderzocht.
En wat blijkt? Leerkrachten die met het TOPspel werken, blijken steeds effectiever te zijn in het omgaan met moeilijk gedrag. Daarnaast ontwikkelen zij een positievere stijl waarin ze meer complimentjes gebruiken en minder ongepast gedrag corrigeren. Ook kinderen stellen vast dat de sfeer in de klas aangenamer is en dat er minder gepest wordt. En kinderen die bij aanvang meer moeilijkheden hebben met zelfbeheersing en sociaal aanvaard gedrag, blijken nog meer dan anderen vooruitgang te maken op die domeinen. De relaties tussen de leerlingen verbeteren duidelijk, hetgeen sowieso zijn effect heeft op welbevinden en gedrag in de klas en op de speelplaats.
Op een studiedag over TOPspel zag ik enthousiaste leerkrachten en directies die de afgelopen jaren als testschool hebben gefungeerd. Met veel vuur vertelden ze over hoe TOPspel heel weinig extra werk/tijd/energie van de leerkracht vraagt en in ruil daarvoor zoveel effect heeft op de sfeer in de klas. En ook de leerlingen blijken het TOPspel heel leuk te vinden en voluit te gaan voor de beloningen, de sterren, de volgende levels,…
De medewerkers van De Sleutel begeleiden scholen die het TOPspel willen implementeren. Deze begeleiding bestaat uit 3 trainingsmomenten voor het hele team en tussendoor 2 coaching sessies per leerkracht.
Wie met deze training begint, krijgt ook een doos met kleurrijk materiaal dat onmiddellijk klaar is voor gebruik.
De prijs van de training en coaching hangt af van de grootte van het team. Ik vernam ook dat de medewerkers van De Sleutel mee op zoek gaan naar creatieve oplossingen wanneer de prijs niet haalbaar blijkt voor een school.
Ik ben alvast super enthousiast en zou het heel fijn vinden om samen met één of meerdere van onze scholen hiermee aan de slag te gaan.
Heb je interesse? De Sleutel geeft vrijblijvend gratis infosessies op school waarin je nog veel meer concrete informatie krijgt en met al je vragen terecht kan.
Daarvoor kan je hen bereiken via preventie@desleutel.be.
Meer info: www.hettopspel.be
Uiteraard kan je met je vragen rond TOPspel ook altijd terecht bij Veerle Wauters.
Veerle Wauters
Dit artikel staat in Eigen-Wijs 44 (maart 2016).

Reacties zijn gesloten.